FEDERATION OF YOUTH CLUBS OF ARMENIA 

Search

Ջավախքի ճամփան երկար է, դժվար բոլորի համար



Երիտասարդական ակումբների դաշնության պատվիրակությունն առավոտ կանուխ ուղևորվեց դեպի Ախալքալաքի Խանդո գյուղ, որտեղ մեկ տարեկան «Սմարթ սքուլ» երիտասարդական ակումբում հանդիպում-քննարկում պետք է տեղի ունենար:

Հատեցինք Արագածոտնի, Լոռու և Շիրակի մարզերը և հասանք սահմանին, Հայաստանի ճանապարհները վարորդների համար հաճելի են: Շատերն էին ասում, որ Ջավախք գնացող ճանապարհը՝ Վրաստանի հատվածում, վատն է, բայց որ այսքան քանդված և վտանգավոր՝ չէի պատկերացնում: Միայն մխիթարվում էինք բնության հետաքրքիր դրսևորումներով և կենդանական աշխարհի բազմազանությամբ: Մի գյուղի ողջ երկայնքով արագիլներն էին, մյուս հատվածում՝ արծիվները հպարտ նստած քարերին, հետո պուտիկավոր կովեր և սարյակների բազմություն: Խանդո գյուղ հասնելուն դեռ շատ ճանապարհ կա, մինչ գյուղ հասնելը փորձեցի մի քիչ տեղեկություն ստանալ:

Խանդո (վրաց.՝ ხანდო) գյուղը Վրաստանի Սամցխե-Ջավախեթի մարզի Ախալքալաքի մունիցիպալիտետում է։ Շրջկենտրոն Ախալքալաքից ուղիղ գծով 10 կմ հյուսիս-արևմուտք, Փարվանա գետի աջ կողմում, ձորապռնկից ոչ հեռու: 1830 թվականին Խանդո են ներգաղթել Արևմտյան Հայաստանի Էրզրում նահանգի Խաչքավանք գյուղից, Բասենից նաև Կարսից։ 1828 թվականի ապրիլին սկսված ռուս-թուրքական պատերազմում գեներալ Բ. Ֆ. Պասկեվիչի զորքերը գրավեցին Ջավախքի կենտրոն Ախալքալաքը, և այն ավարտվեց Ադրիանապոլսի հաշտության պայմանագրով (1829 թ. Սեպտեմբերի 2), որով Ռուսական կայսրությանն անցան Ախալցխա, Ախալքալաք և Ծալկա քաղաքները։

Արևմտյան Հայաստանի Էրզրումի, Բասենի, Բաբերդի և այլ գավառներից 7300 հայ ընտանիքներ Կարապետ արքեպիսկոպոս Բագրատունու գլխավորությամբ գաղթեցին և բնակություն հաստատեցին Ախալցխայի, Ախալքալաքի և Ծալկայի շրջակայքում՝ վերականգնելով ու հիմնադրելով ավելի քան 60 գյուղ և 50 եկեղեցի։ Այդ թվում էր Խանդո գյուղը և Խանդոյի Սուրբ Գևորգ եկեղեցին (վանքը)։

Խանդոյում մեզ դիմավորեցին Մագա (Մարգուշ) Ակոպյանը և Անահիտ Եփրիկյանը, վերջինս ռուսաստանաբնակ է, ամառներն անցկացնում է Խանդոյում: Մագան, լուսավոր մի աղջիկ, ով ձեռնամուխ է եղել ստեղծելու երիտասարդական ակումբ և հնարավորություն տալու գյուղի երիտասարդներին ինքնադրսևորվելու և ակտիվություն մտցնելու գյուղի իներտ կյանքում: Իհարկե, դժվար է, երբ գյուղում օրիորդը կարծրատիպեր է կոտրում, բայց նրան հաջողվել է: Երիտասարդական ակումբների դաշնության «Սմարթ սքուլ» ակումբն ունի 12 անդամ: «Շատ չեն ակտիվ երիտասարդները, բայց Ձեր գալուց հետո, կարծում եմ, կկրկնապատկվենք,-անկեղծանում է Մագան, -գյուղը 700 հոգանոց է, բայց վերջին տարիներին հազիվ 300 մարդ մնացած լինի»: Արագ ու կայտառ պատմում է Ջավախքում երիտասարդների հետաքրքրությունների բավարարման բացակայող ենթակառուցվածքների մասին ու հույս հայտնում, որ քիչ-քիչ կաշխուժանան: Ճանապարհից հանգստանալու համար հյուընկալվում ենք Ակոպյանների ընտանիքում: Մեզ արդեն սպասում էին Աշուղ Ալիք Ջավախքը և Ջավախք համույթի պարուսույց Լամարա Քսպոյանը: Սեղանին ջավախքյան ուտելիքներ էին՝ համեղ հարիսա, աճմա, պանրի տեսականի, թոնրի լավաշ, մի խոսքով, իրենց ձեռքով մշակած և պատրաստված կերակրատեսակներ: Սեղանի շուրջ էլ սկսվում է քննարկումը, սակայն երկար չի տևում, որովհետև Խանդոյի մշակույթի տանը սպասում էին գյուղի երիտասարդները:

Մշակույթի տունը, որի պատին մինչ այսօր կա ցուցանակ, գրված՝ կուլտուրայի տուն, շինարարները նշել են նաև ստեղծման տարեթիվը՝ 1934, ստեղծման օրվանից չի վերանորոգվել: Գյուղապետ Աշոտ Սահարյանը տեղեկացնում է, որ մինչև այսօր օգտագործում են խորհրդային տարիների սեղան, աթոռներն ու համապատասխան գրասենյակային կահույքը:​

Մշակույթի տան դիմաց, հացով և աղով մեզ դիմավորում են երիտասարդական ակումբի կամավորները, բոլորը ուրախ են, տղաներից մեկն ուրախ-ուրախ ասում է, որ վերջապես բոլորին կբացատրեն, թե իրենք ինչով են զբաղվում: Մեծամասնությունը գյուղում չգիտի, թե ինչ է կամավորությունը: Երիտասարդներին ողջունում են գյուղապետ Աշոտ Սահարյանը, Աշուղ Ալիք Ջավախքը և Ախալքալաքի սպորտի և երիտասարդության հանձնաժողովի նախագահ Սարգիս Մելիքյանը: Երիտասարդական ակումբների դաշնության նախագահ Ատոմ Մխիթարյանն էլ ներկայացնում է կազմակերպության առաքելությունը, բոլորին մատչելի բացատրում է կրթության տեսակները, կարևորելով՝ ոչ ֆորմալ կրթությունը, երիտասարդական աշխատանքը, միմյանցից սովորելու հնարավորությունների ու երիտասարդների գիտելիքի և հմտությունների ձեռքբերման մասին: Երիտասարդական ակումբների դաշնությունը, որը Հայաստանի ամենամեծ երիտասարդական կազմակերպությունն է, հովանոցային դերակատարություն ունի, իր շուրջ համախմբում է 100-ից ավելի երիտասարդական ակումբներ ու կազմակերպություններ: Հարյուրավոր երիտասարդների ինքնադրսևորման, ինքնաբացահայտման հնարավորություններ է ընձեռում, ինչպես նաև տարեկան շուրջ 700 երիտասարդ հնարավորություն է ստանում եվրոպական տարբեր երկրներում մասնակցելու երկարաժամկետ և կարճաժամկետ ուսուցողական ծրագրերի, սեմինարների ու ճամբարների:

Մագա Ակոպյանն էլ Երևանում մասնակցելով Երիտասարդական ակումբների համաժողովին, որոշում է իր գյուղում ստեղծել երիտասարդական ակումբ: Smart school երիտասարդական ակումբը 2017 թվականից անդամակցում է դաշնությանը (www.FYCA.net)։ Պաշտոնական հանդիպումից հետո, գյուղի երիտասարդները ծանոթացրեցին գյուղի տեսարժան վայրերի հետ, ապա պատմեցին մեկ տարվա ընթացքում իրենց կողմից իրականացված ծրագրերը: Դրանք բազմազան էին բնապահպանական, ուսուցողական, մշակութային: Գյուղի կյանքն աշխուժացել է Մագայի նախաձեռնությունից հետո, խոստովանում է Սարգիս Մելիքյանը, ով մշտապես աջակցում է երիտասարդներին:

Երկրորդ օրը սկսվեց թոնրատանը հացաթխման գործընթացով, Մագայի տատիկն իր թոնրատուն էր հրավիրել Երևանից ժամանածներին և գյուղի երիտասարդներին: Սիրով պատմում էր թոնրում տարբեր համեղ կերակրատեսակներ պատրաստելու մասին: Յուրահատուկ էր աղի խորիզով գաթան:

Հաջորդ կանգառը Թամար թագուհու օրոք կառուցված Վարձիայի ժայռափոր ամրոցն էր, որտեղ ակումբականները ճանաչողական այց կատարեցին. Քրքրել էին գրքերը, գրվածքները, և մեզ էին ներկայացնում ժայռափոր ամրոցի պատմությունը:

Անմոռանալի երկու օր հյուրընկալ Խանդոյում անցկացնելուց հետո, Ատոմ Մխիթարյանը հույս հայտնեց, որ մեկ տարի հետո Սմարթ ակումբն արդեն ավելի կընդլայնվի և կնախաձեռնի ու կիրականացնի նոր և հետաքրքիր գաղափարներ:

Աստղիկ Ավետիսյան Երևան-Ախալքալաք-Խանդո-Երևան


  • Black Facebook Icon
  • Black YouTube Icon
  • Black RSS Icon

© Federation of Youth Clubs of Armenia - 2016

Designed & Made by Armenian PR Association
www.ArmPR.org